Εναλλακτικός τίτλος: Αν η οικονομική κρίση είναι κρίση χρημάτων, η ανθρώπινη κρίση τι είναι;
Δεν είναι πολλοί οι άνθρωποι που σε επηρεάζουν βαθύτατα στη ζωή σου, αναγνώστη μου. Τουναντίον, είναι λίγοι. Ίσως κι έτσι να είναι καλύτερα γιατί μόνον επειδή είναι λίγοι μας δίνεται η δυνατότητα όταν αναλογιζόμαστε τη ζωή μας, να τους ξεχωρίζουμε.
Σήμερα θα γράψω για, αν όχι τον σημαντικότερο, σίγουρα τον πρώτο σπουδαίο (μη συγγενή) άνθρωπο της δικής μου ζωής. Την κυρία Δήμητρα. Τα λίγα πράγματα που έχω καταφέρει στη ζωή μου, τα κατάφερα σχεδόν όλα, εξαιτίας της. Με την θεμέλια αρωγή της.
Ο Oscar Wilde είχε πει πως ποτέ δεν άφησε το σχολείο να αναμειχθεί με την παιδεία του. Αν δεν ξεκινούσα τις τρεις πρώτες τάξεις του δημοτικού, όπως είχα την τύχη να ξεκινήσω, θα συμφωνούσα. Δεν θέλω να μπω σε πολλές λεπτομέρειες, αλλά αν αναλογιστεί κανείς το γεγονός ότι η οικολογία (το κίνημα, όχι η επιστήμη) είναι μόλις 10, το πολύ 15, ετών και σκεφτεί μία δασκάλα που πριν από 16 χρόνια, μπορούσε τόσο άνετα να βγάλει την ύλη, ώστε στον χρόνο που περίσσευε μας έκανε πραγματική περιβαλλοντική αγωγή, μπορεί να αντιληφθεί πόσο μπροστά ήταν το άτομο.
Προλάβαινε να βγάζει ξεκαρδιστικά ποιηματάκια για την γραμματική, (όλα τα “-νται” γράφονται με “αι”, εκτός από το “ντε γαϊδούραμ’ ντε”) να μας πάει σ’ εκδρομές σε δάση, άλση και δέλτα ποταμών, να μας εξηγεί για την καλλιέργεια της γης, πρακτικά πειράματα για την αποσύνθεση, το δικό μας περιοδικό, θεατρικά περιβαλλοντικού χαρακτήρα, και παρτέρι με λουλούδια στο προαύλιο του σχολείου μας φτιάξαμε. (το οποίο ο διευθυντής φρόντισε να μην ποτιστεί καθόλου όλο το καλοκαίρι… ο μπούφος!) Μέχρι και πραγματική αναδάσωση κάναμε, μόνοι μας, δέκα χρόνων παιδιά! Και ναι, 16 χρόνια πριν το τσούρμο των καθυστερημένων eco-hipsters που πρωτάκουσαν τη λέξη “αναδάσωση” σε ρεπορτάζ του Σκάι.
Κι όλα αυτά μου συνέβησαν λόγω τύχης. Όχι “βρήκα 20 ευρώ στην τσέπη μου” τύχης, αλλά “έπαιξα μία φορά Τζόκερ και κέρδισα τζακ-ποτ” τύχης.
Παρένθεση άσχετη, αλλά θα την κάνω. Αυτό που θυμάμαι ακόμη και σήμερα από την πρώτη, μετά τα Χριστούγεννα, μέρα στο σχολείο, ήταν το αφόρητο κρύο, που εξέπεμπε το εγκατελειμένο για βδομάδες κτίριο. Πρόσφατα έμαθα πως ο πατέρας μου (που είναι καθηγητής) πηγαίνει μια μέρα νωρίτερα στο σχολείο και ανάβει τα καλοριφέρ. (cool, huh?)
Φευ, δεν είναι οι μόνοι σπουδαίοι άνθρωποι αυτοί, απλώς είναι δυο τρανταχτά παραδείγματα από τη ζωή μου, που μου επιτρέπουν να θέσω το εξής ερώτημα: Που έχουν πάει όλοι αυτοί οι άνθρωποι; Γιατί δεν φαίνονται, δεν ξεχωρίζουν, πια; Μάλλον χάθηκαν λόγω της υποθήκης, όπως έλεγε και στο “Thank you for smoking”.
Ίσως είναι λίγο κυνικό εώς προσβλητικό από μέρους μου να λέω κάτι τέτοιο, αλλά προς υπεράσπισή μου, δεν εννοώ πως αυτές οι προσωπικότητες έχασαν το μπρίο τους επειδή η καθημερινότητα τους ανάλωσε. Ότι τους μάσησε και τους έφτυσε ένα σύστημα φτιαγμένο από μέτριους, για να προωθεί τους μέτριους. Όχι, έτσι θα έδινα μεγάλη αξία στο σύστημα και μικρή σ’ αυτούς τους ανθρώπους.
Οι ειδικοί στην κρυπτογραφία χρησιμοποιούν τους μιγαδικούς αριθμούς για να σπάσουν κώδικες. Οι μιγαδικοί είναι αριθμοί που αποτελούνται από ένα πραγματικό μέρος κι ένα φανταστικό. Το φανταστικό έχει ένα στοιχείο i το οποίο έχει την ιδιότητα αν το πολλαπλασιάσεις με τον εαυτό του δίνει μείον ένα. Είναι προφανές ότι δεν υπάρχει τέτοιος αριθμός στην αντίληψή μας, αλλά ακόμη και με την αναγνωρισμένη ανυπαρξία τους, οι μιγαδικοί αριθμοί είναι εργαλεία. Δεν έχουν υπόσταση, αλλά χρησιμεύουν και σπάνε κωδικούς.
Ίσως έτσι είναι η φύση της ζωής. Ίσως κάθε σκέψη που κάναμε, κάθε ευρώ που κερδίσαμε, κάθε σπίτι που χτίσαμε, κάθε υστεροφημία που αφήσαμε στους απογόνους μας, να γίνεται στάχτη όταν πεθαίνουμε και το μόνο που μένει είναι κάθε επιρροή που ασκήσαμε στους γύρω μας και όλα αυτά που κατέστησε δυνατά αυτή η επιρροή. Ίσως ο συνολικός μας αντίκτυπος στις ζωές των άλλων να είναι το μόνο που έχει νόημα. Ίσως αυτή να είναι η “αναγνώριση” τους. (κουλτούρ αλέρτ! αλλαγή θέματος)
Όπως και να ‘χει, δεν το πήγαινα εκεί. Ο λόγος που γράφω όλα αυτά, είναι διόλου πρωτότυπος. Θέλω να αντιπαραθέσω την μανία μας να ασχολούμαστε με κάθε καραγκιοζιλίκι και καραγκιόζη, αντί της ουσίας.
Με εκνευρίζουν οι άχρηστοι, ηλίθιοι άνθρωποι. Όσο τίποτε άλλο. Με εξοργίζουν. Και δεν εννοώ αυτούς που, εξ ορισμού είναι ηλίθιοι. Εννοώ αυτόν που μπορεί να είναι έξυπνος δημοσιογράφος και μας επιβάλλει την Τζούλια ή την άποψη του Αδώνιδος για κάθε τι. Το είδος ανθρώπου που μπορεί να είναι ικανός για σπουδαία πράγματα και κάθεται και ασχολείται νυχθημερόν με την ολυμπιακάρα. Εκείνο το ζώο που διαιωνίζει όλα τα κλισέ που λένε για τους Έλληνες.
Φτάσαμε σε μία εποχή που δεν ξέρω γιατί, ίσως λόγω τυπολατρίας και σοβαροφάνειας, ίσως και για άλλους λόγους που δεν καταλαβαίνω ακόμη, αλλά χαρακτηρίζεται από δύο σημεία: πρώτον η μετριότητα είναι η νόρμα (το οποίο είναι χαρακτηριστικό και άλλων παλαιότερων περιόδων), και δεύτερον, έχουμε τους πιο μέτριους (τους χειρότερους θα έλεγε κάποιος κυνικός) στην κορυφή.
Από κάθε άποψη. Κοινωνικά, πολιτικά, “πολιτισμικά”, ακαδημαϊκά. Τουλάχιστον σε αυτή την χώρα, είναι οι χειρότεροι. Και αυτό που διαβάζεις δεν είναι ούτε κλασσική ελληνική μιζεριογκρίνια, ούτε αριστεριτζίδικη “όλα λύνονται μαγικά” ουτοπία.
Απλό παράδειγμα: κάθε πολιτικό κόμμα είναι μία κοινωνική σέκτα. Βασίζεται στην γενετική παρόρμησή μας να κοινωνικοποιούμαστε και να φρονίζουμε τους απογόνους. Δεν μπορώ να αδικήσω τον πατέρα, που θα χωθεί στο π.χ. πασόκ για να εξασφαλίσει στο γιο του μία θέση στο δημόσιο. Αλλά μπορώ να πω, πως αυτός που δεν μπορεί να κάνει το λογικό άλμα (και ειδικά αυτές τις περιόδους της “κρίσης”) από το “ουγκ μαζευτήκαμε πέντε νοματαίοι για να εξασφαλίσουμε το μέλλον των απογόνων μας και το είπαμε ΝΔ” μέχρι το “κάποια στιγμή με την παρασιτική μου τακτική θα προκληθεί ζημιά την οποία αν δεν πληρώσουν τα ίδια τα παιδιά μου, σίγουρα τα εγγόνια μου βαρύτατα” για μένα, σόρι κιόλας, είναι άχρηστος άνθρωπος. Όλοι μας βαυκαλιζόμαστε ενίοτε, αλλά όσο κι αν φταίνε τα Golden Boys, ή η Αγγελικούλα η Μέρκελ, οι παθογένειες μας, μας οδήγησαν σ’ αυτή τη θλιβερή συγκυρία.
Τι θα γίνει; Εγώ είμαι πεπεισμένος ότι θα βουλιάξουμε στην αργοκίνητη κινούμενη άμμο, πιο αδρανείς από τους Αργεντίνους, οι οποίοι τουλάχιστον είχαν το θάρρος να λιθοβολήσουν το τοπικό ΠΑΣΟΚ, που λειτουργεί ως υποκατάστημα του ΔΝΤ… Είμαι λίγο πεσιμιστής είναι η αλήθεια.
Αλλά οι καιροί έχουν ένα πολύ καλό χαρακτηριστικό: αλλάζουν. Δεν είμαι σίγουρος γιατί και πως, ούτε μπορώ να αντιληφθώ πόσο σύντομα, αλλά ένα νέο ρεύμα ανθρώπων παρατηρώ να αυξάνεται. Αν θα φτάσει έγκαιρα στην κρίσιμη μάζα, δεν το ξέρω. Αλλά βλέπω πως ξεπετάγονται φρέσκοι άνθρωποι.
Άνθρωποι που δεν μπαίνουν σε κανενός είδους καλούπια. Άνθρωποι έξυπνοι και ηθικοί. Άνθρωποι, oι οποίοι ούτε φοβούνται τη δουλειά, ούτε θα σκύψουν το κεφάλι και θα δουλέψουν σαν είλωτες, αδιαμαρτύρητα. Άνθρωποι που θα εμφυσήσουν τη δημιουργικότητά τους σ’ ότι κι αν κάνουν. Άνθρωποι με γούστο. Άνθρωποι με μεράκι.
Άνθρωποι σαν την κυρία Δήμητρα.
Και απ’ αυτούς εξαρτάται η ύπαρξή όλων μας.
